Bàn giải pháp phát triển bền vững nghề nuôi cá biển tại Khánh Hòa

Chuyển từ lồng bè truyền thống sang công nghệ cao

Sáng 14/7, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội nghị “Giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi cá biển tại tỉnh Khánh Hòa” nhằm đánh giá thực trạng, cập nhật tiến bộ kỹ thuật và đề xuất các giải pháp giúp ngành nuôi biển địa phương chuyển dịch sang mô hình công nghệ cao, hướng tới phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa phát biểu tại hội nghị. Ảnh: KS.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa khẳng định, địa phương sở hữu tiềm năng và lợi thế rất lớn để phát triển nuôi biển. Những năm qua, nghề nuôi cá biển không chỉ tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân ven biển mà còn đóng góp tích cực vào kinh tế biển toàn tỉnh. Ngành nuôi biển địa phương đã ghi nhận những bước tiến đáng kể từ chủ động sản xuất con giống, sử dụng thức ăn công nghiệp, hoàn thiện quy trình canh tác, phòng ngừa dịch bệnh đến khâu chế biến, tiêu thụ sản phẩm.

Khánh Hòa có bờ biển dài gần 500km với hơn 200 đảo lớn nhỏ và nhiều đầm vịnh kín gió, rất thuận lợi để phát triển nuôi biển quy mô công nghiệp. Nhiều chủ trương lớn của Trung ương như Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị, các Quyết định số 339/QĐ-TTg, Quyết định số 1664/QĐ-TTg, đặc biệt là Quyết định số 231/QĐ-TTg của Chính phủ về thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao đã mở ra cơ hội lớn để tỉnh thay đổi phương thức sản xuất.

Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Công nghệ thủy sản cung cấp lồng HDPE tại tỉnh Khánh Hòa để nuôi cá biển. Ảnh: KS.

Tuy nhiên, nghề nuôi biển của Khánh Hòa cũng đối mặt với thách thức lớn như tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường vùng nuôi gia tăng, nhất là khu vực ven bờ. Bên cạnh đó, hạ tầng dịch vụ và hậu cần phục vụ nuôi biển vươn khơi còn hạn chế, việc ứng dụng công nghệ cao gặp trở ngại do chi phí đầu tư lớn. Chất lượng con giống chưa ổn định dẫn đến tỷ lệ sống thấp, trong khi công tác phòng bệnh, an toàn sinh học cũng như xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, chế biến sâu và tiêu thụ sản phẩm vẫn là bài toán nan giải.

Mặt khác, phần lớn các hộ vẫn nuôi quy mô nhỏ lẻ bằng lồng gỗ truyền thống, chống chịu sóng gió kém, sử dụng thức ăn tươi gây ô nhiễm nguồn nước, người dân khó tiếp cận công nghệ mới do thiếu vốn.

Trước thực trạng đó, giai đoạn 2023 - 2025, Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa đã triển khai, hỗ trợ hàng trăm lồng HDPE vuông và tròn cho các hộ nuôi từ nguồn kinh phí khuyến nông và Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup). Các mô hình này được tích hợp camera, thiết bị định vị giám sát giúp người nuôi bước đầu làm quen với công nghệ số và nâng cao hiệu quả quản lý.

Là doanh nghiệp cung cấp lồng nuôi, ThS Hoàng Văn Hợi, Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Công nghệ thủy sản cho biết, lồng nhựa HDPE có độ bền khung lên đến 50 năm, chịu sóng gió tốt, tích hợp thiết bị quan trắc tự động theo dõi các chỉ tiêu môi trường như độ mặn, pH, DO và nhiệt độ để cảnh báo sớm cho người nuôi.

Khánh Hòa đang phát triển mạnh nuôi cá biển bằng lồng HDPE hiện đại. Ảnh: KS.

Ông Đỗ Trọng Trí nuôi biển tại đảo Trí Nguyên (Nha Trang) cho biết năm 2025, ông cùng 3 hộ dân được Nhà nước hỗ trợ 50% kinh phí vật tư để triển khai mô hình nuôi cá mú trân châu bằng lồng vuông HDPE quy mô 640m³, sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp. Sau hơn 10 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng trung bình 1,1kg/con, tỷ lệ sống ước đạt khoảng 70%.

Ông Trí cho biết lồng HDPE chịu sóng gió cực tốt, lưới PE không gút bền bỉ, dễ vệ sinh, hạn chế sinh vật bám. Dù vậy, rào cản lớn nhất vẫn là chi phí đầu tư ban đầu quá cao nên nhiều hộ gần bờ vẫn giữ thói quen dùng lồng gỗ. Ông Trí kiến nghị Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ vốn sát thực tế, đẩy mạnh nghiên cứu con giống chất lượng, đồng thời khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã nuôi biển để liên kết chuỗi giá trị và đảm bảo đầu ra ổn định.

Lời giải khoa học và định hướng chiến lược

Để giải quyết bài toán con giống và kỹ thuật nuôi, PGS.TS Ngô Văn Mạnh (Trường Đại học Nha Trang) chia sẻ, Khoa Nuôi trồng Thủy sản của Trường đã làm chủ công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm 16 loài cá biển.

Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà khoa học trả lời câu hỏi của các đại biểu. Ảnh: KS.

Đối với các loài chủ lực như cá chim vây ngắn, cá chim vây dài, cá hồng Mỹ, cá bớp, quy trình sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp thay thế cá tạp đã đi vào ổn định, cho tỷ lệ sống và tăng trưởng cao. Đặc biệt, nhằm hạn chế rủi ro thiên tai khi đưa thẳng cá cỡ nhỏ ra biển hở, PGS.TS Ngô Văn Mạnh nhấn mạnh giải pháp ương cá giống lên cỡ lớn (8 - 10cm) trên đất liền trước khi thả nuôi xa bờ.

Bà Nguyễn Thị Toàn Thư (Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Khánh Hòa) cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh có 15.545 lồng nuôi cá biển, sản lượng đạt 5.263 tấn, tăng 24% so với cùng kỳ. Để quản lý hiệu quả, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 14058/KH-UBND ngày 09/12/2024.

Dựa trên Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 507/QĐ-UBND phê duyệt vị trí, xác định rõ 1.443,86ha vùng biển trong phạm vi 3 hải lý và 1.273ha vùng biển từ 3 - 6 hải lý cho nuôi biển công nghệ cao.

Mới đây nhất, Quyết định số 2279/QĐ-UBND ngày 26/6/2026 của UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh đến năm 2030 tiếp tục định hướng chuyển vùng nuôi từ ven bờ ra biển hở. Tỉnh cũng đang triển khai hỗ trợ mua bảo hiểm cho lao động trên lồng bè theo Nghị quyết số 17/2025/NQ-HĐND và xây dựng chính sách hỗ trợ kinh phí chuyển đổi sang lồng HDPE.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa phát biểu tại hội nghị. Ảnh: KS.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa nhấn mạnh, nghề nuôi cá biển phải từng bước dịch chuyển sang sản xuất công nghiệp, lấy khả năng cạnh tranh của sản phẩm và bảo vệ môi trường làm mục tiêu xuyên suốt nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế.

Về tầm nhìn dài hạn, ông Công đề nghị các đơn vị triển khai ba định hướng lớn: đưa nghề nuôi cá biển thành ngành kinh tế biển hiện đại; hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất giống đến chế biến, xuất khẩu; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đưa Khánh Hòa thành trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nuôi biển công nghệ cao của cả nước.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Trung tâm Khuyến nông tỉnh cần tiếp tục đổi mới hoạt động khuyến ngư, nhân rộng mô hình lồng HDPE hiệu quả và chuyển giao kỹ thuật cho bà con. Các địa phương và phòng chuyên môn quản lý chặt chẽ quy hoạch vùng nuôi, kiểm soát dịch bệnh. Các viện, trường tiếp tục chọn tạo giống, hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp phát huy vai trò dẫn dắt, liên kết với các hợp tác xã và hộ nuôi nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho ngành hàng cá biển Khánh Hòa.

Ông Võ Văn Công đề nghị các địa phương, đơn vị tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm: phát triển nuôi cá biển đúng quy hoạch gắn với quản lý không gian biển; lấy khoa học công nghệ làm động lực để chuyển đổi lồng gỗ sang lồng HDPE; ứng dụng quản lý thông minh như quan trắc tự động, cho ăn tự động và truy xuất nguồn gốc điện tử. Đồng thời chú trọng xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa người nuôi và doanh nghiệp để xác lập thương hiệu cá biển Khánh Hòa.