Bộ Tài chính đề xuất gỡ loạt “nút thắt” cho hợp tác xã

Bộ Tài chính vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 113/2024/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Hợp tác xã 2023. Sau chưa đầy hai năm triển khai, nhiều điểm nghẽn về tiêu chí, thủ tục và phân cấp thẩm quyền đã bộc lộ rõ, buộc cơ quan soạn thảo phải điều chỉnh trước thời hạn. Dự thảo lần này mang lại một số thay đổi thực chất, nhưng cũng còn không ít vấn đề cần được góp ý thêm.

Nới cửa để tiếp cận chính sách hỗ trợ

Điểm được quan tâm nhất tại dự thảo là sửa đổi tiêu chí thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà nước (Điều 6). Theo Nghị định 113/2024, hợp tác xã muốn được hỗ trợ phải chứng minh số lượng thành viên tăng trong 02 năm liên tiếp liền kề, một điều kiện mà nhiều hợp tác xã quy mô nhỏ hoặc mới thành lập khó đáp ứng do quy mô ổn định hoặc biến động theo mùa vụ.

Dự thảo hạ ngưỡng xuống chỉ cần tăng 01 trong 02 năm liền kề. Thay đổi tuy nhỏ về con số nhưng tác động thực tế lớn, đặc biệt với các hợp tác xã nông nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, nơi số lượng thành viên phụ thuộc nhiều vào chu kỳ sản xuất và điều kiện kinh tế địa phương.

Song song đó, điều kiện về đào tạo cũng được đơn giản hóa. Thay vì phải có chứng nhận khóa học kèm danh sách đóng dấu chi tiết, dự thảo chỉ yêu cầu hợp tác xã có giấy tờ xác nhận việc thành viên tham gia học tập. Mức yêu cầu tỷ lệ thành viên được đào tạo vẫn giữ nguyên ở 5%.

Ngoài ra, dự thảo làm rõ hơn điều kiện buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính. Ngưỡng 3 tỷ đồng áp dụng cho từng dự án riêng lẻ hoặc tổng giá trị các dự án đăng ký trong một năm tài chính, quy định này chặt chẽ hơn so với cách hiểu cũ chỉ tính từng khoản đơn lẻ.

Lần đầu có mức hỗ trợ cụ thể cho tư vấn và chuyển đổi số

Một điểm yếu lâu nay của Nghị định 113 là các nội dung hỗ trợ được ghi rất chung chung, không có mức tiền xác định, khiến địa phương không có cơ sở lập dự toán. Dự thảo lần này khắc phục điều này ở hai lĩnh vực quan trọng.

Về hỗ trợ tư vấn quản trị (Điều 9), dự thảo quy định hợp tác xã được hỗ trợ tối đa 100% chi phí sử dụng dịch vụ tư vấn về nhân sự, tài chính, sản xuất, bán hàng, quản trị nội bộ, nhưng không quá 50 triệu đồng/năm. Đây là lần đầu tiên mức trần tiền ngân sách được ghi rõ trong văn bản, tạo căn cứ thực thi cho cả hợp tác xã lẫn cơ quan quản lý.

Về hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số (Điều 11), dự thảo bổ sung nhiều nội dung mới đáng chú ý: tư vấn giải pháp chuyển đổi số miễn phí; hỗ trợ tối đa 100% chi phí thuê, mua giải pháp chuyển đổi số, không quá 100 triệu đồng/năm; tư vấn miễn phí về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, lần đầu tiên xuất hiện chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn thương mại cho dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. Đây là một tín hiệu định hướng hợp tác xã tiếp cận kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Việc phân bổ hỗ trợ lãi suất này do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, phù hợp với đặc thù từng địa phương.

Với hỗ trợ kiểm toán (Điều 15), mức được quy định rõ là tối đa 100% chi phí kiểm toán, không quá 50 triệu đồng/năm, áp dụng cho hợp tác xã siêu nhỏ và nhỏ được Nhà nước hỗ trợ từ 3 tỷ đồng trở lên.