Để tăng hiệu quả nuôi biển công nghệ cao

Hiệu quả bước đầu

Tháng 1-2025, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm phát triển nuôi biển CNC tại Khánh Hòa. Tháng 2-2025, UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai đề án của Chính phủ và phê duyệt vị trí, tọa độ, diện tích các khu vực biển (trong phạm vi 3 hải lý và từ 3 đến 6 hải lý) nuôi trồng thủy sản CNC trên địa bàn tỉnh. Sau 1 năm triển khai, những kết quả thu được cho thấy tín hiệu khả quan.

Ngoài các lồng nuôi, khu vực Hòn Nội chưa có khu vực hậu cần phục vụ cho nuôi biển xa bờ.

Tại khu vực Đầm Bấy (phường Nha Trang), có 5 hộ đã lắp đặt và hạ thủy 10 lồng HDPE (mỗi lồng có thể tích 800m³). Cá sau khi ương giống trong lồng gỗ truyền thống (gần bờ), đạt trọng lượng 50 - 60g/con thì tiến hành thả vào lồng HDPE (xa bờ). Với cách làm này, các hộ đã thả 144.000 con cá chim vào 9 lồng HDPE (1 lồng còn lại để tắm cá). Đến nay, các hộ dân đã tiến hành thu hoạch cá thả đợt đầu (3,5 lồng HDPE), sản lượng thu được 36,5 tấn, kích cỡ thu hoạch trung bình 0,7 - 1 kg/con, tỷ lệ sống đạt hơn 85%. Sau khi trừ chi phí, khấu hao lồng nuôi, lợi nhuận thu được khoảng 1,7 tỷ đồng (485 triệu đồng/lồng nuôi). Sản lượng cá còn lại hơn 60 tấn, các hộ dân đang tiếp tục chăm sóc để thu hoạch trong thời gian tới.

Với các vùng nuôi khác có tham gia đề án như: Tại Bãi Giông (xã Nam Ninh Hòa), các hộ đã thả nuôi 30.000 con cá chim vây vàng từ đầu tháng 8-2025, đến nay đạt trung bình 0,5kg/con, tỷ lệ sống 80%, dự kiến sản lượng 12 tấn. Ở khu vực Cổ Cò (xã Đại Lãnh), các hộ đang nuôi cá mú, khi đạt trọng lượng 0,8 - 1,2kg/con sẽ chuyển sang lồng HDPE, chờ đạt 2 - 2,5kg/con để bán với giá 400.000 - 450.000 đồng/kg, sản lượng ước tính 45 tấn. Riêng tại khu vực Hòn Nội (xã Cam Lâm), có 2 nhóm hộ tham gia: Nhóm hộ nuôi đến từ xã Nam Cam Ranh đã thu hoạch được 60,6 tấn cá chim vây vàng, doanh thu hơn 6 tỷ đồng. Tuy nhiên, do chi phí vận chuyển từ bờ ra vùng nuôi khá lớn, cùng với chi phí khấu hao và vật tư, các hộ không có lợi nhuận. Nhóm hộ ở xã Cam Lâm sau 6 tháng thu 9.365kg cá, tỷ lệ sống 53,5%. Doanh thu và lợi nhuận chưa đáng kể.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), lồng nuôi HDPE có độ bền cao, khả năng chịu lực và chống chịu tốt trong điều kiện sóng gió, góp phần nâng cao tính ổn định, an toàn trong sản xuất, tạo điều kiện để người nuôi yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô theo hướng bền vững. Bên cạnh đó, nuôi biển xa bờ giúp phân tán mật độ nuôi, tận dụng điều kiện thủy văn thông thoáng, góp phần cải thiện khả năng tự làm sạch của môi trường nước và hạn chế nguy cơ ô nhiễm cục bộ. Mô hình cũng góp phần thay đổi nhận thức và tư duy sản xuất của người dân theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững. Mô hình thí điểm bước đầu đạt được kết quả tích cực, các hộ nuôi biển mong muốn Nhà nước tiếp tục hỗ trợ, đầu tư để chuyển đổi phương thức nuôi biển bằng lồng vật liệu HDPE.

Từng bước tháo gỡ khó khăn

Theo đánh giá của các hộ nuôi, cá nuôi tại vùng biển hở, xa bờ nên chất lượng nước tốt, giúp cá phát triển nhanh hơn, ít nhiễm bệnh. Ngoài ra, kích cỡ giống thả lớn giúp tỷ lệ sống của cá đạt cao hơn, thời gian nuôi ngắn hơn từ 30 đến 45 ngày so với nuôi lồng gỗ truyền thống có cùng thể tích. Tuy tiềm năng rất lớn nhưng chi phí đầu tư ban đầu của một chiếc lồng HDPE và trang thiết bị CNC có giá thành vượt quá khả năng tài chính của nhiều hộ ngư dân. 

Các hộ tham gia đề án phát triển nuôi biển công nghệ cao ở khu vực Hòn Nội.

Bên cạnh đó, hạ tầng hậu cần còn khá thiếu thốn. Ngoài những chiếc lồng HDPE nuôi cá, các khu vực nuôi xa bờ chưa có các lồng, bè có tính chất hậu cần để ngư dân tập kết thức ăn, vật tư, cũng như ở lại chăm sóc, bảo vệ vật nuôi, đó là chưa kể quãng đường di chuyển từ bờ ra vùng nuôi xa. Điển hình như các ngư dân từ Nam Cam Ranh phải mất 2,5 đến 3 giờ di chuyển để vận chuyển thức ăn, con giống và vật tư ra vùng nuôi Hòn Nội. Chi phí vận hành quá cao đã khiến nhiều hộ nuôi tuy đạt sản lượng lớn nhưng vẫn chưa có lợi nhuận. Việc thiếu phương tiện vận chuyển chuyên dụng và bến thủy nội địa đủ chuẩn để phục vụ hậu cần đang trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của mô hình. Theo nhận định của Sở NN-MT, cần có doanh nghiệp đủ tiềm lực về tài chính để đầu tư cơ sở hạ tầng tại các vùng nuôi trồng thủy sản trên biển. Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định cụ thể để giao khu vực biển cho các doanh nghiệp này, vì vậy cần có quy định pháp luật để làm cơ sở triển khai thực hiện.

Với những khó khăn nêu trên, vừa qua, Sở NN-MT đã có báo cáo và kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND phường Bắc Cam Ranh sớm đề xuất vị trí phù hợp để xây dựng bến thủy nội địa (cầu đò) phục vụ hậu cần cho hoạt động nuôi biển của ngư dân. Các địa phương liên quan tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đăng ký tham gia nuôi biển CNC. Liên minh Hợp tác xã tỉnh tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn việc thành lập các hợp tác xã nuôi biển. Đồng thời, khuyến khích, kêu gọi các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản có tiềm lực tài chính, kinh nghiệm quản lý và ứng dụng CNC tham gia đầu tư, liên kết sản xuất tại các vùng nuôi thủy sản xa bờ.

Theo Báo Khánh Hoà điện tử